15 жыл бұрын Қазақстанда әртүрлі форматтағы және ауқымдағы 140-тан астам ойын мекемесі тіркелген болатын. Ал бүгінде олардың саны небәрі 8-ге дейін қысқарды: олардың басым бөлігі Алматы облысындағы Қапшағай су қоймасының жағалауында орналасқан, ал біреуі Ақмола облысының Щучинск ауданында жұмыс істейді.

Өкінішке қарай, заңды казино саны айтарлықтай азайды. Алайда, керісінше, заңсыз ойын орындарының саны көбейгені байқалады. Бұған олардың жиі әшкереленуі дәлел бола алады. Мысалы, жуырда Қызылорда облысы бойынша Қаржылық мониторинг агенттігінің (АФМ) департаменті Қызылорда қаласында екі заңсыз ойын орнын анықтады. Бір адам букмекерлік кеңсе атынан онлайн азарт ойындарын ұйымдастырған, ал екіншісі «электронды рулетка» арқылы табыс тапқан. Заңсыз ойын бизнесін ұйымдастырғаны үшін сот оларға үкім шығарып, біріне 200 айлық есептік көрсеткіш (АЕК), екіншісіне 1000 АЕК көлемінде айыппұл салды.

Тағы бір жағдай Атырау облысында тіркелді. Онда АФМ департаментінің қызметкерлері 2021 жылдың тамызынан 2022 жылдың маусымына дейін сауна мен жалдамалы пәтерді пайдаланып, заңсыз түрде құмар ойындарын ұйымдастырып келген екі азаматты анықтады. Сот шешімімен екі ұйымдастырушының әрқайсысына 2 жыл мерзімге бас бостандығын шектеу жазасы тағайындалды.

Әрине, мұндай заңсыз ойын орындарының әшкереленуі – оң нәтиже. Дегенмен негізгі сұрақ ашық күйінде қалып отыр: неге Қазақстанда заңсыз казино саны бірнеше есе өсіп, ал ресми ойын мекемелерінің саны 2007 жылдан бері 93 пайызға қысқарды? Оның үстіне, ойын бизнесіндегі көптеген ірі субъектілер де бұл нарықта жұмысын жалғастыра алмады.

Заңсыз ойын ұйымдастырушыларымен күресу – оларды анықтап, жауапкершілікке тарту арқылы ғана шектелу – аса тиімді тәсіл емес және бұл өте қымбатқа түседі. Бір ғана заңсыз казино ұйымдастырушысын анықтау үшін қанша қаржы жұмсалады? Оперативтік іс-шараларға, тергеу жұмыстарына, түрлі аудиттер жүргізуге, келтірілген залалды анықтауға және сот шығындарына қанша қаражат кетеді?

Сонымен қатар мұндай операцияларға қанша қызметкер жұмылдырылады? Олар басқа да қылмыстардың алдын алуға және ашуға жұмсалуы мүмкін еді. Айта кету керек, бұл қызметкерлердің еңбекақысы да мемлекеттік бюджеттен төленеді.