Бұған дейін біз Қапшағай су қоймасының солтүстік жағалауында «Теңгри» қала-курорты жобасы аясында игорлық кешен салу мәселесінің қазіргі уақытта қарастырылмай отырғанын атап өткен болатынбыз. Еске сала кетейік, бастапқыда бұл жоба бес жұлдызды қонақүйлерді, сауда орталықтарын және әуежайды ғана емес, сонымен қатар 5 000 ойын үстелі мен 12 000 ойын автоматы бар ірі игорлық кешенді қамтиды деп жоспарланған еді.

Игорлық кешен құрылысына инвестордың табылмауы, біздің ойымызша, Қазақстандағы бұл сектордың әзірге тартымсыз екенін айқын көрсетеді. Мұның себебін экономикалық-математикалық тұрғыда түсіндіріп көрейік.

Қазақстанда бір ойын үстеліне белгіленген салық мөлшері — 1 660 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) немесе 2023 жылғы АЕК мөлшері 3 450 теңге болған жағдайда 5 727 000 теңгені құрайды. Бұл АҚШ долларымен есептегенде (1 АҚШ доллары = 462,49 теңге, 10.01.2022 ж.) шамамен 12 382 доллар болады.

Ал ойын автоматтарына салынатын салық мөлшері — 60 АЕК немесе 2023 жылы 207 мың теңге (447 АҚШ доллары).

Осылайша, 5 000 ойын үстелі үшін инвестор ай сайын 60 миллион АҚШ долларынан астам салық төлеуге мәжбүр болады, ал ойын автоматтары үшін қосымша тағы 5 миллион доллардан аса қаражат қажет. Мұндай арифметиканы ескере отырып, мұндай игорлық аймақта салықтарды төлеу, бизнесті ұстау және салынған инвестицияларды қайтару үшін қандай көлемде табыс табу керектігін елестетудің өзі қиын.

Бұл ретте Еуропа елдерінде бір ойын үстеліне салынатын салық мөлшері шамамен 6 000 АҚШ долларын құрайды, яғни Қазақстанмен салыстырғанда екі есе төмен. Сонымен қатар, Австрия, Бельгия, Италия, Испания, Ұлыбритания, Польша және АҚШ сияқты Батыс елдерінде игорлық бизнес саласындағы айналымдарға қосылған құн салығы (ҚҚС) салынбайды. Бұл — аталған салада нақты тауар сатылмайтынына байланысты. Ал Қазақстанда ойын үстелдері мен автоматтарға салынатын салықтардан, корпоративтік табыс салығынан және жеке табыс салығынан бөлек, игорлық бизнеске ҚҚС жүктемесі де қосылып отыр, бұл өз кезегінде экономикалық тұрғыдан қисынсыз шешім болып көрінеді.

Соған қарамастан, бұл игорлық аймақтың Еуразиялық өңірді қамтып, шетелдік азарттық демалыс әуесқойлары үшін жыл бойы жұмыс істейтін орталыққа айналу әлеуеті бар. Мұндай жағдайда мемлекеттік бюджет ай сайын ондаған миллиард теңгеге толығып отырар еді. Алайда бұл үшін салық саясатының шарттарын қайта қарау қажет.