Табиғи және мәдени ресурстарға бай Қазақстан әлемдік туризмнің маңызды бағыттарының бірі болуға ұмтылып келеді. Туризм индустриясының ажырамас бөлігі болып саналатын құмар ойын бизнесі шетелдік туристерді тарту мен инфрақұрылымды дамытуда зор әлеуетке ие. Алайда бұл сектор әлі де жеткілікті бағаланбай, толыққанды дамымай отыр. Айқын артықшылықтарына қарамастан, неге құмар ойын бизнесі экономикалық өсудің драйверіне айналмай, көптеген кедергілерге тап болуда?

АЛҒЫШАРТТАР: ІСКЕ АСЫРЫЛМАҒАН ӘЛЕУЕТ

2007 жылы заң қабылданғаннан кейін құмар ойын бизнесі екі аймақта шоғырландырылды: Қапшағайда (қазіргі Қонаев) және Бурабайда. Теория жүзінде бұл аумақтарды ірі туристік кластерлерге айналдыруға мүмкіндік беруі тиіс еді. Алайда іс жүзінде ойын аймақтары халықаралық стандарттар деңгейіне жете алмады.

Қонаев қаласында бар болғаны бес казино мен үш ойын автоматтары залы жұмыс істейді, ал Бурабайда — бір ғана казино бар.

Инфрақұрылым шектеулі күйінде қалып отыр: қонақ үйлер, ойын-сауық орындары мен туристік сервистер жеткіліксіз.

Қазақстандағы казинолар Макао мен Лас-Вегас секілді әлемдік орталықтармен бәсекелесе алмайды, ол жерлерде құмар ойындар шоу-бизнес, гастрономия, сауда және отбасылық демалыспен ұштастырылған.

Барлық алғышарттар бола тұра, бұл саланың әлеуеті неге толық ашылмай отыр?

САЛАНЫҢ НЕГІЗГІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Даму стратегиясының болмауы
Географиялық тұрғыдан қолайлы орналасуына және визалық режимнің жеңілдігіне қарамастан, мемлекет құмар ойын бизнесін туризм индустриясының бір бөлігі ретінде жүйелі түрде дамытуға мүдделілік танытып отырған жоқ.

Реттеуші және салықтық кедергілер
Қазақстандағы құмар ойын бизнесі тұрақсыз заңнамаға, жоғары салық жүктемесіне және мемлекеттік қолдаудың болмауына жиі тап болады. Бұл әлеуетті инвесторларды үркітіп, көлеңкелі сектордың дамуына жағдай жасайды.

Кешенді тәсілдің жоқтығы
Әлемдік табысты тәжірибелерден айырмашылығы, қазақстандық казинолар оқшау нысандар ретінде қалып отыр. Ойын аймақтарын мәдени-тарихи маршруттармен немесе табиғи көрікті жерлермен біріктіру әрекеттері жоқ.

Инвесторлардың қызығушылығының төмендігі
Бизнес үшін кепілді жағдайлардың болмауы инвесторларды шеттетеді. Мемлекеттік бастамалар инфрақұрылымды дамыту немесе ойын аймақтарын халықаралық деңгейде ілгерілету бойынша нақты жоспар ұсынбайды.

ДАМУ ҮШІН НЕ ҚАЖЕТ?

Айқын мемлекеттік саясат
Құмар ойын бизнесін туризм саласына интеграциялауға бағытталған ұзақ мерзімді стратегия әзірлеу.

Реттеуші кедергілерді азайту
Заңнамалық нормаларды жеңілдету, салық жүктемесін төмендету және қолайлы бизнес-ахуал қалыптастыру.

Ауқымды инфрақұрылым
Қонақ үйлер, гастрономиялық және ойын-сауық нысандарын салуға инвестиция тарту арқылы толыққанды туристік кластерлер құру.

Көлеңкелі секторға қарсы күрес
Заңсыз құмар ойын бизнесімен күрес шараларын күшейту, себебі ол заңды индустрияға деген сенімді әлсіретеді.

Маркетинг және ілгерілету
Қазақстандағы ойын аймақтарын халықаралық туристік көрмелер мен бұқаралық ақпарат құралдарында белсенді түрде насихаттау.

ҚАЗАҚСТАНҒА БҰЛ НЕ ҮШІН ҚАЖЕТ?

Құмар ойын бизнесі туризмнің бір бөлігі ғана емес, экономикалық өсудің маңызды тетігіне айнала алады. Ол:

миллиондаған шетелдік туристерді тартуға;
мыңдаған жұмыс орындарын құруға;
ілеспе салалардың дамуын ынталандыруға;
салық түсімдерін арттыруға мүмкіндік береді.

Қазақстандағы құмар ойын бизнесінің болашағы — бұл казинолардың санына қатысты мәселе емес, ең алдымен мемлекеттік көзқарас мәселесі. Салаға жеткілікті назар мен қолдау көрсетілмейінше, оның әлеуеті іске аспай қала береді. Ал егер мемлекет басымдықтарын қайта қарап, бар кедергілерді жоятын болса, құмар ойын бизнесі экономиканың өсуі мен шетелдік туристерді тартудың қуатты құралына айналуы мүмкін.