КАЗИНО МА, ӘЛДЕ ИНТЕРНЕТ-КАЗИНО МА? НЕГЕ ЛИЦЕНЗИЯЛАНҒАН ОЙЫН МЕКЕМЕЛЕРІНІҢ ЖАРНАМАСЫ ТӨҢІРЕГІНДЕ ТҮСІНБЕУШІЛІК ТУЫНДАЙДЫ?

90 0

Ойын бизнесінің жарнамасына қатысты мәселелер мезгіл-мезгіл бизнес өкілдері мен мемлекеттік органдар арасындағы пікірталастардың тақырыбына айналып келеді. Сонымен қатар қолданыстағы заңнаманы талдау көптеген келіспеушіліктердің құқықтық реттеудің жоқтығынан емес, заңның жекелеген нормаларын әртүрлі түсіндіруден туындайтынын көрсетеді.

Нәтижесінде кәсіпкерлер лицензияланған жерүсті казиноларының жарнамасын орналастырудан бас тарту жағдайларына тап болады, дегенмен қолданыстағы заңнамада мұндай жарнамаға тікелей тыйым салынбаған.

Казино – бұл Қазақстан Республикасының арнайы белгіленген ойын аймақтарында ғана қызметін жүзеге асыратын, ойын үстелдерін, рулетканы, ойын автоматтарын және өзге де ойын жабдықтарын пайдаланатын лицензияланған ойын мекемесі. Интернет-казино (онлайн-казино) – бұл құмар ойындарға интернет желісі арқылы қашықтан қатысуға мүмкіндік беретін веб-сайт, мобильді қосымша немесе өзге де интернет-платформа.

Бұл – құқықтық мәртебесі әртүрлі екі мүлде бөлек қызмет түрі. Жерүсті казино мен интернет-казино арасындағы айырмашылық Қазақстан Республикасының «Ойын бизнесі туралы» Заңында тікелей белгіленген.

Атап айтқанда, Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасында ойын бизнесі саласында қызметтің мынадай түрлері көзделген:
казино;
ойын автоматтары залы;
букмекерлік кеңсе;
тотализатор.

Сонымен бірге, Заңның 6-бабының 2-тармағында:
электрондық казиноның қызметіне;
интернет-казиноның қызметіне;
заңда көзделмеген ойын бизнесі саласындағы өзге де қызмет түрлеріне тікелей тыйым салынған.

Осылайша, заң шығарушы лицензияланған жерүсті казинолары мен интернет-казиноларды ажыратып қана қоймай, оларға әртүрлі құқықтық мәртебе белгілеген. Егер Қазақстанда интернет-казино қызметіне тыйым салынса, лицензияланған жерүсті казиноларының қызметі, керісінше, «Ойын бизнесі туралы» Заңмен тікелей көзделген.

Демек, интернет-казиноға қатысты заң нормалары, егер заңда арнайы көзделмесе, лицензияланған жерүсті казиноларына автоматты түрде қолданылмауға тиіс.

«Жарнама туралы» Заңда бекітілген тәсіл «Ойын бизнесі туралы» Заңдағы құқықтық ұстанымды толық жалғастырады. Атап айтқанда, «Жарнама туралы» Заңның 6-бабының 5-1-тармағында: «Электрондық казино мен интернет-казиноның жарнамасына тыйым салынады», – деп тікелей көрсетілген.

Басқаша айтқанда, Қазақстанда интернет-казино мен электрондық казино қызметіне тыйым салынғандықтан, олардың жарнамасына да тыйым салынған.

Сонымен бірге, «Жарнама туралы» Заңның 6-бабында лицензияланған жерүсті казиноларының жарнамасына тікелей тыйым көзделмеген. Сондай-ақ Қазақстан Республикасының «Жарнама туралы» Заңының жекелеген өнімдер (жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер) жарнамасының ерекшеліктерін реттейтін 13-бабы да назар аударуға тұрарлық.

Дәл осы бапта букмекерлік кеңселер мен тотализаторлардың жарнамасына қойылатын талаптар егжей-тегжейлі реттелген. Заң мұндай жарнаманы тарату шарттары мен тәсілдерін белгілейді, сондай-ақ тиісті шектеулерді айқындайды. Алайда 13-бапта да лицензияланған жерүсті казиноларының жарнамасына тікелей тыйым салатын нормалар жоқ.

Осылайша, заң шығарушы интернет-казиноның, электрондық казиноның, букмекерлік кеңселер мен тотализаторлардың жарнамасын жеке-жеке реттегенімен, лицензияланған жерүсті казиноларына дәл осындай шектеулерді қолданбаған.

Ойын қызметінің түрлері заң жүзінде нақты ажыратылғанына қарамастан, тәжірибеде интернет-казино мен букмекерлік кеңселерге арналған жекелеген шектеулер кейде лицензияланған жерүсті казиноларына да қате түрде қолданылып жатады.

Бұл сыртқы жарнаманы орналастырудан бас тартуға әкеледі, өйткені мұндай бас тартулар ойын қызметінің басқа түріне қатысты нормаларға сүйеніп жасалады. Нарық қатысушыларының пікірінше, заңнамада тікелей тыйым болмағанына қарамастан лицензияланған казинолардың сыртқы жарнамасының іс жүзінде болмауының басты себептерінің бірі де осы.

Қазақстан Республикасының «Ойын бизнесі туралы» Заңы казиноны, ойын автоматтары залдарын, букмекерлік кеңселерді және тотализаторларды ойын бизнесінің дербес түрлері ретінде нақты ажыратады, сонымен қатар интернет-казино мен электрондық казино қызметіне тыйым салады.

Дәл осындай тәсіл «Жарнама туралы» Заңда да бекітілген. Онда ойын бизнесінің әрбір түріне жеке құқықтық талаптар белгіленген. Сондықтан жарнаманы орналастыру мәселелерін қарау кезінде жалпы «ойын бизнесі» ұғымына емес, қызметтің нақты түрін реттейтін заң нормаларына сүйену қажет. Мәселе құқықтық реттеудің жоқтығында емес, оны қолдануда.

Бір қызмет түріне арналған шектеулер басқа қызмет түріне қолданылған жағдайда, бұл заң талаптарына толық сәйкес жұмыс істейтін бизнес үшін негізсіз кедергілер туғызады. Егер заң шығарушы ойын қызметінің түрлерін нақты ажыратып, олардың әрқайсысына жеке құқықтық тәртіп белгілесе, дәл осындай тәсілді лауазымды тұлғалар да ұстануға тиіс. Заң оның жекелеген нормаларын кеңінен түсіндіру негізінде емес, мазмұнына дәл сәйкес орындалуы қажет.